fa تعیین عوامل خطرایجاد زخم بستر در بیماران ضربه مغزی- نخاعی بستری در بخش مراقبت‌های ویژه عمومى General مقدمه: زخم بستر، یک آسیب بافتی است که به واسطه فشار ایجاد می‌شود و می‌تواند پوست، عضله، بافت نرم، غضروف و استخوان را درگیر کند. هدف از این مطالعه تعیین عوامل خطر ایجاد زخم بستر در بیماران آسیب مغزی- نخاعی بستری در بخش‌های مراقبت‌های ویژه می‌باشد. روش کار: این مطالعه مقطعی- تحلیلی با نمونه‌گیری سرشماری بر روی بیماران آسیب نخاعی و مغزی انجام شد. بیماران با استفاده از معیارهای بریدن (درک حسی، رطوبت، حرکت، فعالیت، تغذیه، اصطکاک و سائیدگی) ارزیابی می‌شدند، به طوری که در بدو پذیرش از نظر وجود زخم بستر معاینه شده و سپس هر 48 ساعت از نظر ایجاد، پیشرفت زخم و عوامل موثر؛ مورد بررسی مجدد قرار می گرفتند. رابطه بین زخم بستر و معیارهای بریدن (به عنوان عامل خطر ایجاد کننده زخم بستر)، نوع تشک مورد استفاده، سن، محل آسیب اولیه (مغز یا ستون فقرات ) و سطح هوشیاری بیمار (براساس معیار کمای گلاسگو ) از طریق آزمون‌های تی، کای دو و هم‌چنین رگرسیون لوجیستیک مورد تحلیل آماری قرار گرفت. نتایج: از 198 بیمار مورد مطالعه 7/86 درصد مرد بودند و متوسط سن بیماران 3/19±4/31 بود. میانگین سن مردان و زنان تفاوت معنی داری نداشت . 8/83 درصد بیماران به علت آسیب مغزی و 2/16 درصد بیماران به علت ضایعه ستون مهره‌ای و نخاعی بستری شده بودند. چهل و پنج (7/22 درصد) بیمار، دچار 67 زخم بستر در 13 موضع متفاوت شدند. شایع‌ترین محل زخم شکاف اینترگلوتئال (3/33 درصد) و سپس ساکروم (9/28 درصد) بود. بررسی معیارهای بریدن به عنوان عوامل ایجاد کننده خطر در دو متغیر کاهش درک حس (3/3 = RR و 3/3=OR) و اختلال حرکت (13/10 = OR و 46/7= RR) تفاوت معنی‌داری داشت (005/0 p<) لذا به عنوان عامل خطر شناخته شد اما متغیرهای سن، رطوبت، فعالیت، تغذیه و نوع تشک در دو گروه بیماران تفاوت معنی‌دار نداشت. مدت زمان بستری در بیمارانی که دچار زخم شده بودند از کسانی که زخم نداشتند به طور معنی‌داری بیشتر بود (00001/0 p<). بیماران ضربه مغزی که در کما به سر می‌بردند ( GCS هشت یا کمتر) خطر اهمیت‌دار بیشتری برای زخم بستر داشتند (00001/0=p ، 4/4 = RR و 1/6 = OR) بنابر این به عنوان عامل خطر شناخته شد. نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که عوامل خطر بروز زخم بستر در بیماران جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات بستری در بخش‌های مراقبت‌های ویژه شامل کاهش درک حس، اختلال حرکتی، کاهش سطح هوشیاری و مدت زمان بستری می‌باشند. Introduction:Decubitus ulcer is a pressure-induced tissue injury that may affect skin, muscle, connective tissue, cartilage and bone. The present study was designed to find out risk factors of decubitus ulcer in head and spinal cord injured patient admitted to intensive care units (ICU). Materials and Methods: In this cross - seetional analythical study all consecutive craniospinal trauma patients admitted to intensive care unit were included.Upon arrival at the hospital and every 48 hours, all patients were examined for existence of bed sore. Braden scale, age, kind of mattress, site of primary injury and level of consciousness were used to determine risk factors. Data was analyzed using T and Chi square tests and logistic regretion. Results: Among 198 patients (171 male, 27 female with mean age of 31.4=19.8), 166 patients (3.8%) had cranial and 32 (16.2%) patients had spinal trauma. Of samples, 45 (22.7%) patients had 67 sores in 13 different sites. Incidence of bed sore was 22.7% (in cranial and spinal injured patients was 4.54% and 18.18% respectively). The most common sites were intergluteal cleft (33.3%) and sacral regions (28.9%). Bed sores were observed more frequently in immobile patients and those with impaired sensation, the difference were statistically significant (p<0.005 and p<0.005 respectively) hence immobility and impaired sensation are known as risk factors. Patient’s sores were not influenced by age, moisture, activity, nutrition and type of mattress variables. Time of hospital stay in patients with bed sore was significantly more than those without bed sore (P<0.00001). Coma patients (GCS 8) had developed bed sore more frequently than conscious ones (OR=6.1, RR=4.4, P=0.00001). Conclusion: Results show that risk factors of deubitus ulcers in ICU admitted craniospinal trauma patients were decreased sensation, activity and level of conciousness and lenglt of hospital stay. زخم بستر، عوامل خطر، ضربه مغزی، آسیب نخاع، بخش مراقبت ویژه Bed sore, risk factor, head injury, spinal cord injury, Intensive Care Unit 39 46 http://jams.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-13-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamed Reihani حامد ریحانی کرمانی hreihani@kmu.ac.ir 460031947532846009111 460031947532846009111 Yes Azadeh Haghiri آزاده حقیری 460031947532846009112 460031947532846009112 No