fa بررسی تأثیر آموزش بهداشت براساس مدل اعتقاد بهداشتی برعملکردهای پیش‌گیری کننده از کشیدن سیگار در دانش آموزان اول دبیرستان عمومى General مقدمه: سازمان بهداشت جهانی شیوع سیگار کشیدن را در میان دانش آموزان 15 ساله منطقه اروپایی بیش از 24 درصد اعلام نموده است. شاخص مصرف سیگار درکشور ما در افراد بالای 15 سال 9/11 درصد و در استان محل بررسی، شیوع مصرف سیگار 6/15 درصد می‌باشد. این تحقیق با هدف تعیین تأثیر برنامه آموزش بهداشت براساس مدل اعتقاد بهداشتی (H.B.M) برعملکردهای پیش‌گیری کننده از کشیدن سیگار در بین دانش آموزان انجام شده است. روش کار: این مطالعه به روش مداخله‌ای (نیمه تجربی) بر روی 248 نفر از دانش آموزان پایه اول در دبیرستان‌های شهر بوکان (119 پسر و 129 دختر) انجام گرفته است که به طور تصادفی به دو گروه شاهد و آزمون تقسیم شدند. ابزار گرد آوری اطلاعات پرسش‌نامه‌ای مشتمل بر 77 سؤال بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی (حساسیت، شدت، منافع و موانع درک شده و نیز راهنمای عمل و عملکردهای پیش‌گیری کننده از کشیدن سیگار) می‌باشد. پس از جمع آوری اطلاعات در مرحله اول، نسبت به مداخله آموزشی براساس مدل اعتقاد بهداشتی اقدام گردید و مجدداً در مرحله دوم ( پس از مداخله) اطلاعات جمع‌آوری گردید. داده‌ها با استفاده از آزمون آماری تی با هم مقایسه گردیدند. نتایج: نتایج نشان داد که میانگین نمره تمامی اجزاء مدل اعتقاد بهداشتی شامل حساسیت، شدت، منافع درک شده و راهنمای عمل و عملکرد (غیر از موانع درک شده) در گروه آزمون، بعد از مداخله آموزشی نسبت به قبل افزایش معنی‌داری داشت. هم‌چنین همه میانگین‌های نمره عوامل مدل بعد از مداخله آموزشی در گروه مورد نسبت به گروه شاهد تفاوت معنی‌دار داشته است. نتیجه‌گیری: یافته‌های این تحقیق نشان داد که با افزایش میانگین نمره اجزاء مدل اعتقاد بهداشتی شامل حساسیت، شدت و منافع درک شده، میانگین نمره اتخاذ عملکردهای پیش‌گیری کننده از کشیدن سیگار نیز افزایش می‌یابد. لذا نتایج این تحقیق، تأثیر وکارایی مدل اعتقاد بهداشتی را در اتخاذ عملکردهای پیش‌گیری کننده ازکشیدن سیگار تأیید می‌کند. Introduction: World health organization has proclaimed the prevalence of smoking among 15 years old European region students, more than 24 percent. The cigarette smoking indicator in our country among over 15 years old individuals is 11.9 percent and in the province under survey is 15.6 percent. This research has been performed in order to study the effect of health education program based on health belief model (H.B.M) on preventive actions of smoking in middle school students. Materials and Methods: This is a quasi-experimental study, done on 248 students of grade one in middle schools of Boukan city (119 boys and 129 girls) that were randomly divided into experimental and control groups. Data collection tool was a questionnaire including 77 questions based on health belief model (perceived susceptibility, perceived severity, perceived benefits and perceived barriers to smoking, and cues to action) and preventive actions of smoking. After data collection in the first stage, action was taken with regard to educational intervention and then in the second stage (after the intervention), data was collected again. Data was analyzed using T test. Results: Results showed that the mean score of all parts of health belief model in experimental group(except for perceived barriers) after educational intervention compared to before intervention was increased significantly and also the mean score of all parts of HBM after intervention was significantly increased in experimental group compared to control group. Conclusion: The results of this survey show that by increasing the score of health belief model parts including, perceived susceptibility, perceived severity and perceived benefits, adopting preventive actions of smoking also increases. Therefore, the results of this survey confirm the efficiency of health belief model in adopting preventive actions of smoking. آموزش بهداشت، مدل اعتقاد بهداشتی، سیگار کشیدن، دانش آموزان دبیرستان Health education, health belief model, smoking, middle school students 79 86 http://jams.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-88-1&slc_lang=fa&sid=1 Gholamreza Sharifi-rad غلامرضا شریفی راد 460031947532846009016 460031947532846009016 No Mohammad Mahdi Hazavei محمد مهدی هزاوه ای 460031947532846009017 460031947532846009017 No Akbar Hasan- zadeh اکبر حسن زاده 460031947532846009018 460031947532846009018 No Abdolbaset Danesh-amouz عبدالباسط دانش آموز ebad_sadeki@yahoo.com 460031947532846009019 460031947532846009019 Yes