fa اثر میدان‎های الکترومغناطیسی با فرکانس کم بر روی برخی از فعالیت‎های زیستی جانوران علوم پایه Basic Sciences پژوهشي اصیل Original Atricle زمینه و هدف: در دهه‎های اخیر، با توجه به کاربرد روز افزون وسایل مولد میدان‎های الکترومغناطیسی در جوامع مدرن صنعتی، مطالعه اثرات زیستی این امواج بر رشد و نمو موجودات زنده مورد توجه بسیاری از مجامع علمی و دولتی کشورهای مختلف جهان قرار گرفته است. بسیاری از افراد در تمامی ساعات شبانه‎روزی خود در معرض میدان‎های الکترومغناطیسی دستگاه‎های محل کار و زندگی خود با انواع متفاوتی از شدت‎ها و فرکانس‎ها قرار دارند. این که آیا رابطه معنی‎داری بین افزایش برخی از بیماری‎ها و آسیب‎های ژنتیکی با میدان‎های الکترومغناطیسی وجود دارد یا نه یکی از مباحث پر اهمیت و مورد توجه محققان محسوب می‎شود و نگرانی‎های زیادی در ارتباط با اثرات سوء احتمالی این امواج به وجود آورده است. نتایج برخی از مطالعات نشان می‎دهد که میدان‎های الکترومغناطیسی، انرژی کافی برای آسیب به مولکول‎های زیستی را ندارند در حالی که بسیاری دیگر از محققان معتقدند که تشعشعات این میدان‎ها با تاثیر بر پاسخ‎های استرس سلولی و مکانیسم‎های حفاظتی دیگر، سبب بروز آسیب‎های ژنتیکی می‎گردند. برخی از مطالعات نیز میدان‎های الکترومغناطیسی را به تنهایی ایمن می‎دانند اما تقویت عملکرد ژنوتوکسیک آلاینده‎های فیزیکی شیمیایی محیطی را به این میدان‎ها نسبت می‎دهند. Background: In recent decades, with the increasing use of devices generating electromagnetic fields in modern industrial societies, the study of biological effect of these waves on the many organisms development has been considered by government and scientific organizations all over the world. Many people in all hours of their life are exposed to boarding electromagnetic fields of devices in their life and work places, with different intensities and frequencies. This presence of a significant relationship between the increase of some diseases and genetic aberrations and electromagnetic fields is one of the most important issues for researchers that has created many concerns regarding the adverse effects of electromagnetic fields. The findings of some studies indicate that this field does not have enough energy to damage biological molecules, while other researchers believe that electromagnetic fields by affecting cellular stress response and other protective mechanisms cause genetic cell damage. Some studies express that the electromagnetic field are safe alone, but they enhance the genotoxic function of physical and chemical environmental pollutants. جانوران، رشد و نمو، میدان الکترومغناطیسی، ژنوتوکسیک، سلامت Animals, Development, Electromagnetic fields, Genotoxic, Health 80 93 http://jams.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-87-5&slc_lang=fa&sid=1 Javad Baharara جواد بهارارا baharara@yahoo.com 4600319475328460020717 4600319475328460020717 Yes islamic azad university mashhad branch دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد Zahra Zahedifar زهرا زاهدی فر 4600319475328460020718 4600319475328460020718 No islamic azad university mashhad branch دانشگاه ازاد اسلامی واحد مشهد