fa نسبت جیوه آلی به جیوه کل در برخی از اندام‎های باکلان بزرگ (Phalacrocorax carbo) صید شده از تالاب های بین المللی گمیشان و انزلی بهداشت Health پژوهشي اصیل Original Atricle زمینه و هدف: آلودگی اکوسیستم‎های آبی به فلزات سنگین، خصوصاً جیوه همواره نگرانی‎هایی را در مورد سلامت و بهداشت موجودات آبزی پدید آورده است. لذا در این پژوهش ضمن توصیف یک روش جدید برای سنجش جیوه آلی، غلظت جیوه کل و جیوه آلی در باکلان بزرگ سنجیده و با استانداردهای بهداشت جهانی مقایسه شده است. مواد و روش‎ها: در این مطالعه مقطعی تعداد 18 نمونه از باکلان بزرگ را در فصل زمستان (اسفند ماه) 1388 به صورت تصادفی صید، سپس از سه بافت کبد، کلیه و عضله، نمونه‎هایی تهیه و غلظت جیوه کل و آلی با دستگاه آنالیز جیوه ساخت امریکا (Leco AMA 254) اندازه‎گیری شد. جهت آنالیز آماری از آزمون‎های من ویتنی و کلموگروف اسمیرنوف استفاده گردید. یافته‎ها: میانگین میزان جیوه کل در کبد، کلیه و عضله این پرنده به ترتیب 67/5، 59/3 و 26/2 میلی‎گرم در هر کیلوگرم وزن تر (mg kg -1 w.w) بود که به ترتیب 82، 79 و 58 درصد را جیوه آلی تشکیل می‎داد. نتیجه گیری: غلظت جیوه کل در باکلان بزرگ از استاندارد تعریف شده WHO، FAO و EPA بالاتر بود و این نتایج می‎توانند یک هشدار جدی برای مصرف کنندگان این پرنده خصوصاً افراد آسیب‎پذیر باشند. Background: Aquatic ecosystems pollution with heavy metals, especially mercury, has always been a major concern for aquatic organisms health. Hence this study not only described an innovative method for analyzing organic mercury compound, but also evaluated total and organic mercury concentrations in great cormorant and compared them with world health standards. Materials and Methods: In this cross-sectional study, 18 great cormorants were randomly captured in March, 2009. Total and organic mercury of muscle, kidney, and liver tissues were analyzed by an advanced mercury analyzer made in the United States (Model Leco, AMA 254), and statistical analysis was done by Mann-Whitney U, and Kolmogrove-Smirnov tests. Results: Mean accumulated total mercury in liver, kidney, and muscle tissues were 5.67, 3.59, and 2.26 mg kg -1 w.w., respectively and organic mercury formed 82, 79, and 58 % of the total mercury. Conclusion: The levels of accumulated mercury in all tissues of great cormorant were more than the established limits by WHO, FAO, and EPA. These results can be a serious warning for consumers of these birds, especially vulnerable people. دریای خزر، باکلان بزرگ، وضعیت بهداشتی، جیوه آلی، جیوه کل Caspian Sea, Great cormorant, Health status, Organic mercury, Total mercury 1 9 http://jams.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1108-1&slc_lang=fa&sid=1 Jaber Aazami جابر اعظمی j.aazami@modares.ac.ir 4600319475328460016224 4600319475328460016224 Yes Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Abbas Esmaili Sari عباس اسماعیلی ساری 4600319475328460016225 4600319475328460016225 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Nader Bahrami-far نادر بهرامی فر 4600319475328460016226 4600319475328460016226 No دانشگاه پیام نور Mahmod Ghasempouri محمود قاسمپوری 4600319475328460016227 4600319475328460016227 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Mohsen Jafar Nejad محسن جعفرنژاد 4600319475328460016228 4600319475328460016228 No سازمان محیط زیست