مجله دانشگاه علوم پزشكي اراك

کاربرد مدل حاشیه‌ای در بررسی برخی عوامل موثر بر رشد قد و وزن کودکان کمتر از 2 سال شهر خرم‌آباد

مهدی صفری

زمینه و هدف: اختلال رشد قد و وزن یکی از مهم ترین اختلالات سلامتی کودکان کمتر از 2 سال در کشورهای در حال توسعه است. بی توجهی به این اختلال می تواند باعث بروز مشکلات جدی هم چون افزایش مرگ و نیز انواع معلولیت ها در کودکان شود. هدف از مطالعه حاضر، بررسی عوامل موثر بر رشد قد و وزن کودکان کمتر از 2 سال است.

مواد و روش ها: این مطالعه هم-گروهی تاریخی بر روی نمونه ای مشتمل بر 2030 کودک زیر 2 سال شهر خرم آباد انجام گرفت که به روش نمونه گیری طبقه ای و خوشه ای انتخاب شدند. بر اساس پرونده خانوار، وزن و قد کودک به صورت یک متغیر کمی ثبت گردید و در نهایت با استفاده از یک مدل طولی حاشیه ای و با در نظر گرفتن تابع ربط همانی و نرم افزار R مدل بندی شد.

یافته ها: بر اساس مدل حاشیه ای، اثر متغیرهای سن کودک، جنسیت کودک و سطح تحصیلات مادر بر قد و وزن کودکان و اثر متغیر مرتبه تولد تنها بر قد کودکان کمتر از 2 سال معنی دار بود. با این وجود، متغیر وضعیت انحصاری با شیر مادر در شش ماهه نخست تولد ارتباط معنی داری با وزن و قد کودکان کمتر از 2 سال نداشت.

نتیجه گیری: با توجه به نتایج، توجه ویژه به پایش رشد فرزندان مادران کم سواد، به ویژه کودکان با جنسیت مونث و نیز دارای مرتبه تولد اول، از مهم ترین رویکردهای مقابله با اختلال رشد در این جمعیت می باشد.

بررسی اثر مستقیم و غیر مستقیم باورهای خوداثربخشی بر اضطراب والدین و سازگاری زناشویی با میانجی‌گری راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در والدین دارای فرزند مبتلا به بیماری مزمن اهواز

اطهر افشار

زمینه و هدف: هدف پژوهش حاضر، آزمون مدل فرضی رابطه ی باورهای خوداثربخشی با اضطراب والدین و سازگاری زناشویی با میانجی گری راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در والدین دارای فرزند مبتلا به بیماری مزمن اهواز بود.

مواد و روش ها: جامعه آماری این پژوهش، کلیه والدین دارای فرزند مبتلا به بیماری مزمن اهواز بودند. نمونه مورد پژوهش با استفاده از روش نمونه گیری دردسترس انتخاب گردید. ابزارهای مورد استفاده در پژوهش شامل پرسش نامه خوداثربخشی شرر، پرسش نامه اضطراب آشکار اشپیل برگر، مقیاس سازگاری زناشویی اسپانیر و فرم کوتاه پرسش نامه تنظیم شناختی هیجان گرانفسکی است. برای آزمون الگوی پیشنهادی از الگویابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار AMOS نسخه 18 استفاده شد. روابط واسطه ای الگوی نهایی نیز با استفاده از بوت استراپ (آزمون خود راه انداز) نرم افزار AMOS نسخه 18 آزموده شدند.

یافته ها: نتایج نشان داد که مدل اصلاح شده از برازش خوبی با داده ها برخوردار است.

نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان داد که باورهای خود اثربخشی با اضطراب والدین، سازگاری زناشویی و راهبردهای تنظیم شناختی مثبت و منفی هیجان ارتباط مستقیم دارند. هم چنین راهبردهای تنظیم شناختی مثبت هیجان با اضطراب والدین و سازگاری زناشویی رابطه مستقیم دارند. به علاوه، ارتباط مستقیم منفی بین راهبردهای تنظیم شناختی منفی هیجان با سازگاری زناشویی یافت شد. از سوی دیگر، باورهای خود اثر بخشی تأثیر غیر مستقیمی از طریق راهبرد تنظیم شناختی مثبت هیجان براضطراب والدین و سازگاری زناشویی و تأثیر غیر مستقیمی از طریق راهبرد تنظیم شناختی منفی هیجان برسازگاری زناشویی داشتند.

بررسی اثر تربیت شنوایی بر پتانسیل‌های عضلانی برانگیخته دهلیزی در کودکان ناشنوای دبستانی

سیده فرانک امامی

زمینه و هدف: ساکول بخشی از ارگان دهلیزی است که حفظ تعادل در شتاب خطی را برعهده دارد. عملکرد ساکول را می توان از طریق پتانسیل های عضلانی برانگیخته دهلیزی (cVEMPs) مورد ارزیابی قرار داد. این پژوهش با هدف تعیین ارتباط زمان های تاخیر و دامنه ی امواج cVEMPs با تربیت شنوایی در کودکان ناشنوای گروه سنی دبستان شهر همدان در پاییز 1393 انجام شد.

مواد و روش ها: در این مطالعه ی مقطعی- مقایسه ای، گروه مورد کودکانی با کم شنوایی عمیق بودند که شش ماه به طور منظم تربیت شنوایی دریافت کرده بودند (20 نفر). گروه شاهد کودکانی با کم شنوایی عمیق بودند که سابقه ای از تربیت شنوایی نداشتند (20 نفر) و هر دو گروه از طریق آزمون cVEMPs ارزیابی شدند.

یافته ها: آزمون تی مستقل در بین گروه مورد و شاهد نشان داد که اختلاف میانگین های زمان تاخیرهای امواجp13 (15/0=p، 58/18=f) و n23 (2/0=p، 32/23 = f) معنی دار نبود. با این وجود، اختلاف میانگین های دامنه ی قله به قله ی امواج p13-n23 معنی دار بود(000/0=p، 13/10=f).

نتیجه گیری: تمرین صداسازی و تجارب بیشتر شنوایی می تواند عملکرد ساکول را تقویت نماید.

بررسی تاثیر استفاده از ترکیب ان استیل سیستئین و ویتامین سی بر بهبود نتایج عمل بای پاس عروق کرونر

مهرزاد شریفی

زمینه و هدف: خون رسانی مجدد میوکارد به دنبال ایسکمی، می تواند پیامد بالینی جراحی قلب را مختل کند و مرگ و میر، طول مدت بستری و هزینه ها را افزایش دهد. متعاقب این عارضه، افزایش رادیکال های آزاد اکسیژن منجر به پراکسیداسیون چربی و اکسیداسیون گروه سولفیدریل می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آنتی اکسیدانی ان استیل سیستئین و ویتامین سی بر نتایج جراحی پیوند عروق کرونر به روش استفاده از پمپ اجرا شده است.

مواد و روش ها: در این کارآزمایی بالینی، بیماران کاندید عمل بای پاس عروق کرونر در 4 گروه شامل دریافت کننده ویتامین سی، ان استیل سیستئین، ترکیب ویتامین سی و ان استیل سیستئین و داروهای معمول CABG بررسی شدند. حجم نمونه در هر گروه 50 نفر بود. اطلاعات بیماران در چک لیست مربوطه ثبت شد و داده ها از طریق نرم افزار SPSS نسخه 20 تجزیه و تحلیل شدند.

یافته ها: میانگین زمان پمپ، مدت بستری در بخش مراقبت های ویژه و بیمارستان، توزیع سطح سرمی مثبت تروپونین، بروز آریتمی و نیاز به جراحی مجدد از اختلاف معنی داری بین گروه ها برخوردار بودند. توزیع فراوانی جنسیت، میانگین زمان کراس کلامپ، سطح سرمی کراتینین قبل و بعد از جراحی، نیاز به داروی اینوتروپ و سطح دوز مورد نیاز آن اختلاف معنی داری را بین گروه ها نشان نداد.

نتیجه گیری: به نظر می رسد ترکیب دو داروی ویتامین سی و ان استیل سیستئین نسبت به دریافت یکی از این داروها به تنهایی، تأثیر قوی تری بر بروز تفاوت معنی دار بین میانگین زمان پمپ، تعداد روزهای بستری در بخش مراقبت های ویژه و بیمارستان داشته است.

مقایسه اثر بخشی مدیریت استرس شناختی-رفتاری، آموزش خوش بینی و درمان طبی بر علائم جسمی، استرس ادراک شده، ادراک بیماری و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به کولیت اولسراتیو

مرضیه السادات سجادی نژاد

زمینه و هدف: اخیراً نقش علایم روان شناختی در سیر بیماری های مزمن و به کارگیری درمان های روان شناختی به عنوان درمان های مکمل مورد توجه قرار گرفته است. هدف از پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی مدیریت استرس شناختی-رفتاری، آموزش خوش بینی و درمان طبی مرسوم بر علائم جسمی، استرس ادراک شده، ادراک بیماری و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به کولیت اولسراتیو بوده است.

مواد و روش ها: در این مطالعه، 30 نفر از بیماران زن مبتلا به کولیت اولسراتیو به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی در سه گروه مدیریت استرس شناختی-رفتاری(10 نفر)، آموزش خوش بینی(10 نفر) و درمان طبی مرسوم(10 نفر) قرار گرفتند. هر سه گروه به پرسش نامه استرس ادراک شده، پرسش نامه ادراک بیماری، پرسش نامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی و شاخص فعالیت بیماری کولیت پاسخ دادند. سپس سه گروه آزمایشی در 9 جلسه مداخله گروهی مدیریت استرس شناختی-رفتاری و آموزش خوش بینی شرکت کردند و پس از آن هر سه گروه مجدداً به مقیاس ها پاسخ دادند و این کار در یک پی گیری 6 ماهه تکرار گردید. برای تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس استفاده شد.

یافته ها: نتایج پژوهش حاکی از اثربخشی هر دو شیوه مداخله بر ادراک بیماری، استرس ادراک شده و کیفیت زندگی و عدم اثربخشی مداخلات بر علائم جسمانی بود.

نتیجه گیری: در مجموع می توان اظهار داشت که مداخلات روان شناختی از جمله مدیریت استرس و آموزش خوش بینی می تواند در بهبود علائم روان شناختی بیماران مبتلا به بیماری کولیت اولسراتیو و درمان جامع آن ها سودمند باشد.

شیوع نا امنی غذایی و ارتباط آن با عوامل اجتماعی- اقتصادی و وضعیت تغذیه‌ای در کودکان بستری در بیمارستان کودکان تبریز

جمال سرایی

زمینه و هدف: سوء تغذیه اثرات نامطلوبی بر رشد و نمو کودکان داشته و شیوع آن به ویژه بین کودکان بستری در بیمارستان بالاست. نظر به این که بررسی ناامنی غذایی در جوامع یکی از مهم ترین شاخص های ارزیابی وضعیت سوء تغذیه می باشد، از این رو هدف از مطالعه حاضر، تعیین شیوع ناامنی غذایی و عوامل اجتماعی، اقتصادی و تغذیه ای موثر بر آن در کودکان بستری در بیمارستان کودکان تبریز می باشد.

مواد و روش ها: این مطالعه مقطعی بر روی 236 کودک بستری در بیمارستان کودکان تبریز انجام گرفت. اطلاعات جمعیت شناختی شامل سن، وزن، قد، بعد خانوار ، رتبه تولد و در آمد خانوار از طریق مصاحبه حضوری با والدین کودک جمع آوری شد و وضعیت امنیت غذایی با استفاده از پرسش نامه امنیت غذایی خانوار بررسی شد. تحلیل آماری داده ها با استفاده از نرم افزارهایExcel 2007، Epi-info و IBM SPSS Statistics 21 صورت گرفت.

یافته ها: شیوع نا امنی غذایی در بین کودکان بستری در بیمارستان کودکان تبریز 9/44 درصد بود که 3/26 درصد دچار ناامنی غذایی متوسط و 6/18 درصد دچار ناامنی غذایی شدید بودند و شیوع آن در دختران بیش از پسران بود. از عوامل مهم تأثیرگذار بر ناامنی غذایی کودکان، درآمد پایین خانوار، سطح تحصیلات والدین، سکونت در روستا و بعد خانوار بود(05/0>p). شاخص های تعیین وضعیت تغذیه ای نیز در کودکان گروه ناامن غذایی کمتر از گروه امن بود، هر چند این اختلاف از نظر آماری معنی دار نبود.

نتیجه گیری: در مطالعه حاضر، شیوع بالای ناامنی غذایی در کودکان بستری در بیمارستان گزارش شد که انجام مداخلات مناسب جهت کاهش شیوع آن ضروری به نظر می رسد.

بررسی تنوع ژنتیکی مارکر rs4898352 در ناحیه ژنی F8 به عنوان یک مارکر گویا در مطالعه بیماری هموفیلی A در جمعیت اصفهان

صادق ولیان بروجنی

زمینه و هدف: هموفیلی A یک اختلال خون ریزی دهنده وابسته به جنس مغلوب است که به علت جهش های گوناگون در ژن فاکتور ٨ که پروتئین انعقادی فاکتور 8 را کد می کند، رخ می دهد. با توجه به درجه بالای هتروژنی جهش ها، بزرگی اندازه (kb١٨٦) و پیچیدگی ساختار ژن فاکتور ٨، آنالیز مستقیم جهش ها پرهزینه و زمان بر است. بنابراین آنالیز پیوستگی با استفاده از مارکرهای پلی مورفیسم اطلاع دهنده مانند مارکرهای پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی (SNP)، به عنوان روشی سریع و مقرون به صرفه برای تشخیص حاملین هموفیلی A در خانواده های بیمار معرفی شده است. مارکرهای چند شکلی تک نوکلئوتیدی متعددی در ناحیه ژنی F8 گزارش شده است.

مواد و روش ها: در این مطالعه تجربی، خصوصیـات و هم چنین اطلاع دهندگـی مارکر A/T SNP (rs4898352) واقع در اینترون 18 ناحیه ژنی F8 در جمعیت اصفهان مـورد مطالعه قرار گرفت. تعیین ژنوتیپ مارکر rs4898352 با استفاده از تکنیک tetra primer ARMS PCR و به دنبال آن الکتروفورز با ژل آگارز در 140 زن سـالم غیرخویشـاوند در جمعیـت مزبور انجام شد. آغازگرهای جدید با استفاده از نرم افزار الیگو 7 برای مارکر rs4898352 طراحی شدند. برای تعیین میزان فراوانی آللی، درجه هتروزیگوسیتی و تعادل هاردی-وینبرگ از نرم افزار GenePop و برای تخمین مقدار فاکتور ظرفیت اطلاعاتی پلی مورفیسم (PIC) از نرم افزار Powermarker استفاده شد.

یافته ها: نتایج نشان دادندکه فراوانی آللی پلی مورفیسم rs4898352 برای آلل A و T به ترتیب ٤٨٢/٠ و ٥١٨/ می باشد. میزان هتروزیگوسیتی مشاهده شده ٦٠ درصد بود و مشخص شد که جمعیت اصفهان برای مارکر rs4898352 در تعادل هاردی-وینبرگ می باشد(05/0p>). به علاوه، بررسی مقدار PIC مارکر مزبور حاکی از اطلاع دهندگی شدید آن در جمعیت اصفهان می باشد.

نتیجه گیری: به طور کلی، داده ها نشان دادند که مارکر rs4898352 را می توان به عنوان یک مارکر آگاهی دهنده در بررسی مولکولی بیماری هموفیلی A در جمعیت اصفهان معرفی کرد.

مقایسه اثرآرام‌بخشی القا شده توسط دو داروی فنتانیل و رمی فنتانیل در بیماران تحت تهویه‌ی مکانیکی

فاطمه سادات مظهری

زمینه و هدف: کاهش مدت اثر داروهای آرام بخش و افزایش کیفیت اثر آن ها یکی از وظایف تیم درمانی بخش مراقبت های ویژه است. هدف از انجام این مطالعه، مقایسه اثرات آرام بخشی این داروها در بیماران جراحی اعصاب تحت ونتیلاسیون مکانیکی می باشد.

مواد و روش ها: در این مطالعه کار آزمایی بالینی دو سو کور، تعداد 70 بیمار بستری در بخش مراقبت های ویژه جراحی اعصاب که تحت تهویه ی مکانیکی قرار داشتند، وارد مطالعه شدند. بیماران به صورت تصادفی در یکی از گروه های رمی فنتانیل یا فنتانیل قرار گرفتند. گروه اول انفوزیون رمی فنتانیل به میزان 05/0 میکروگرم بر کیلوگرم در دقیقه و گروه دوم انفوزیون فنتانیل به میزان 1 میکروگرم بر کیلوگرم در ساعت در 24 ساعت اول جهت آرام بخشی و بی دردی دریافت نمودند. در طول مطالعه و در فواصل معین، اسکور آرام بخشی، معیار Minogue و پارامترهای همودینامیکی برای آن ها ارزیابی گردید.

یافته ها: دو گروه از نظر متغیرهای دموگرافیک مانند سن، جنس و وزن بدن اختلاف آماری معنی داری نداشتند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان دهنده اختلاف معنی دار دو گروه در اسکور آرام بخشی (0001/0p=) و معیار Minogue (0001/0p=) بوده و هر دو متغیر به طور معنی داری در گروه رمی فنتانیل پایین تر بودند. تعداد ضربان قلب (011/0p=) و میانگین فشار خون شریانی (007/0p=) نیز در گروه فنتانیل به طور معنی داری بالاتر بود.

نتیجه گیری: در مجموع، آرام بخشی ناشی از رمی فنتانیل دارای مزایای نسبی متعددی نسبت به داروی قدیمی تر فنتانیل می باشد و سبب آرام بخشی موثرتر و کنترل بهتر متغیرهای همودینامیک بیماران تحت ونتیلاسیون مکانیکی می گردد.

تعیین ارزش تشخیصی سیستم امتیازدهی Rockall در پیش‌بینی پیامدهای بیماران مبتلا به خون‌ریزی گوارشی فوقانی

سمیه بنیادی

زمینه و هدف: خون ریزی گوارشی فوقانی یک وضعیت پزشکی اورژانس و شایع محسوب می شود. ارزیابی به موقع بیماران و تعیین ریسک بسیار مهم می باشد. یکی از روش های تعیین ریسک خون ریزی، امتیازRockall می باشد. هدف از این مطالعه، تعیین حساسیت و ویژگی و ارزش اخباری مثبت و منفی سیستم امتیازدهی Rockall طی یک پی گیری 3 ماهه در بیماران مبتلا به خون ریزی گوارشی فوقانی بود.

مواد و روش ها: 340 بیمار مبتلا به خون ریزی حاد گوارشی فوقانی بستری در بیمارستان امام رضا شهر تبریز، از آذر 1392 تا شهریور 1393 وارد مطالعه شدند. امتیاز بالینی و کامل Rockall ، حساسیت، ویژگی و ارزش اخباری مثبت و منفی امتیازRockall برای تمام بیماران تعیین شد. بیماران طی مدت 3 ماه از نظر عوارض و مرگ و میر پی گیری شدند.

یافته ها: 204 مرد و 136 زن وارد مطالعه شدند. از میان آن ها، 6/15 درصد امتیاز Rockall بالینی کمتر از 3 و 4/84 درصد امتیاز بیشتر از 3 داشتند. از نظر Rockall اندوسکوپیک، 6/15 درصد امتیاز کمتر از 3، 8/66 درصد امتیاز 3 تا 8 و 6/17 درصد امتیاز بیشتر از 8 داشتند. طی یک پی گیری 3 ماهه، در گروه کم خطر، 5/92 درصد خون ریزی مجدد نداشتند. 8/3 درصد یک بار عود، 9/1 درصد دو بار عود و 9/1 درصد سه بار عود خون ریزی داشتند. در گروه با خطر متوسط، 1/92 درصد عود نداشتند و 9/7 درصد یک نوبت دچار عود شدند. عود دوم رویت نشد. در گروه پرخطر 9/90 درصد عود نداشتند و 1/9 درصد یک بار دچار عود شدند(4/0=p). در گروه کم خطر مرگ رویت نشد. درگروه خطر متوسط 7/8 درصد و در گروه پر خطر 7/22 درصد دچار مرگ شدند(001/0p<). حساسیت آزمون 1/11 درصد و ویژگی آن 1/81 درصد محاسبه شد. ارزش اخباری مثبت 5 درصد و ارزش اخباری منفی 4/91 درصد بود.

نتیجه گیری: با توجه به 8/81 درصد ویژگی و 4/91 درصد ارزش اخباری منفی امتیازRockall ، می توانیم اطمینان داشته باشیم که بیمار بعد از ترخیص دچار عوارض ناشی از خون ریزی مجدد نمی شود. با توجه به حساسیت پایین، این تست برای غیر محتمل پنداشتن بیماری مفید نیست.

بررسی رابطه سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی با عملکرد مادران در پیش‌گیری از اختلال رشد کودکان یک تا پنج سال شهرستان شازند در سال 1393

محبوبه خورسندی

زمینه و هدف: اختلال رشد یکی از مشکلات شایع و مهم بهداشتی در دوران کودکی می باشد. هدف از مطالعه حاضر، بررسی رابطه سازه های مدل اعتقاد بهداشتی با عملکرد مادران در پیش گیری از اختلال رشد کودکان یک تا پنج سال شهرستان شازند در سال 1393 بود.

مواد و روش ها: در این پژوهش مقطعی-تحلیلی، 202 نفر از مادران دارای کودک یک تا پنج سال شهرستان شازند به صورت تصادفی انتخاب شدند. اطلاعات به وسیله پرسش نامه محقق ساخته که روایی و پایایی آن تایید گردید، به روش خود گزارش دهی جمع آوری شد. این پرسش نامه شامل مشخصات دموگرافیک مادر، ابعاد مدل اعتقاد بهداشتی و چک لیست عملکرد مادران بود. در نهایت، داده ها با استفاده نرم افزار SPSS نسخه ی 20 و از طریق آزمون های تی، کای مربع، همبستگی، آنووا و رگرسیون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: میانگین سنی مادران مورد مطالعه 28/5±76/28 سال و میانگین سنی کودکان آن ها 74/14±49/26 ماه بود. بیشترین میزان تحصیلات مادران(7/76 درصد) دیپلم بود. میانگین نمره عملکرد مادران 65/70 بود و در بین سازه ها، خودکارآمدی بیشترین (8/69) و راهنمای عمل خارجی کمترین (91/38) نمره را داشتند. در تحلیل رگرسیونی به منظور پیش گویی رفتار با استفاده از سازه های مدل اعتقاد بهداشتی، متغیرهای خودکارآمدی، منافع درک شده و موانع درک شده به عنوان پیش گویی کننده رفتار تعیین شدند که در مجموع 10 درصد (101/0=R²) از تغییرات رفتار را پیش گویی نمودند.

نتیجه گیری: بر اساس نتایج مطالعه، در طراحی مداخلات آموزشی باید بر سازه های خود کار آمدی، منافع درک شده و موانع درک شده به عنوان مهم ترین عوامل پیش بینی کننده رفتار مادران تاکید شود.