مجله دانشگاه علوم پزشكي اراك

ارزیابی مدل‌های پارامتری با برآورد خطای پیش‌بینی به روش زیان آشکار در بررسی بقای بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ

آرزو اروجی

زمینه و هدف: سرطان کولورکتال شایع ترین سرطان دستگاه گوارش می باشد. بررسی عوامل مؤثر بر زمان بقای این بیماران حائز اهمیت است. هدف از این پژوهش مقایسه مدل های پارامتری با برآورد خطای پیش بینی و شناسایی عوامل مؤثر بر زمان بقای بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ است.

مواد و روش‏ها: مطالعه حاضر از نوع مطالعات هم گروهی بود. در این مطالعه 600 بیمار مبتلا به سرطان روده بزرگ طی سال های 1380 تا 1385 به بیمارستان طالقانی شهر تهران مراجعه نمودند و حداقل 5 سال پی گیری شدند. برای تعیین عوامل مؤثر بر زمان بقای بیماران مدل‏های پارامتری وایبل، نمایی و لگ-لجستیک به داده‏ها برازش داده شد و این مدل‏ها با برآورد خطای پیش بینی به روش زیان آشکار با یکدیگر مقایسه شدند.

یافته‏ها: از 600 بیمار، 344(3/57 درصد) نفر مرد و 256(7/42 درصد) نفر زن بودند. از کل بیماران 151(2/25 درصد) نفر فوت کردند که 3/62 درصد آنها مرد بودند. در حالت تک متغیره زمان بقای بیماران با عوامل مرحله بیماری، شاخص توده بدنی، محل سرطان و جنسیت بیمار ارتباط معنی دار داشت اما در حالت چند متغیره تنها مرحله بیماری و شاخص توده بدنی عوامل مؤثر بر بقای این بیماران بودند. با استفاده از برآورد خطای پیش بینی به روش زیان آشکار، مدل لگ لجستیک بهترین مدل بود.

نتیجه گیری: با توجه به این که پیش بینی زمان بقای بیماران از اهمیت بالایی برخوردار است، لذا می توان نتیجه گرفت برای مقایسه مدل ها از برآورد خطای پیش بینی استفاده شود. علاوه بر آن از آنجایی که مرحله بیماری و شاخص توده بدنی از عوامل مؤثر در زمان بقای بیماران شناخته شد می توان با تشخیص به موقع و رعایت رژیم غذایی مناسب زمان بقای بیماران را افزایش داد.

بررسی کمبود آنزیم گلوکز 6 فسفات دهیدروژناز، هیپربیلی روبینمی و ناسازگاری خونی در نوزادن تازه متولد شده

روحی افکاری

زمینه وهدف: کمبود آنزیم گلوکز6 -فسفات دهیدروژناز یک نقص آنزیمی است که به صورت ارثی منتقل می شود. کمبود این آنزیم باعث کاهش احیاء انرژی گلبول های قرمز و همولیز می گرددکه عامل بروز زردی شدید نوزادان است. هدف از این مطالعه بررسی کمبود آنزیم گلوکز 6 فسفات دهیدروژناز، هیپربیلی روبینمی و ناسازگاری خونی در نوزادن تازه متولد شده در شهر لارستان واقع درجنوب استان فارس بود که به دنبال برنامه ملی غربال گری نوزادن انجام شده است.

مواد و روش ها: این مطالعه به صورت توصیفی-مقطعی بر روی 12079 نوزاد متولد شده در شهرستان لارستان که از ابتدای سال 1389تا انتهای سال 1391 به مرکز غربال گری این شهرستان مراجعه کرده بودند، انجام شد. از پاشنه پای این نوزادان خون گیری به عمل آمد و با استفاده از روش فلوئورسنت لکه ای آنزیم گلوکز 6 فسفات دهیدوژناز مورد ارزیابی قرار گرفت. هم چنین از نظر گروه خونی، هماتوکریت، هموگلوبین، آزمایش کومبس، شمارش رتیکولوسیت و میزان بیلی روبین و اطلاعات دموگرافی بررسی شدند.

یافته ها: در این مطالعه از بین 12079 نوزاد غربال شده تعداد 2345 نوزاد دارای نقص آنزیمی گلوکز 6 فسفات دهیدوژناز بودند که درصد شیوع آن در بین نوزادان این شهرستان 41/19 درصد به دست آمد که نسبت به شهرهای دیگر کشور درصد بالایی است. شیوع گروه خونی O+ در بین فرزندان بیمار و در بین مادران آنها به طور چشم گیری بالاتر از گروه های خونی دیگر بود(به ترتیب 60 درصد و 56 درصد ). در 52 درصد از فرزندان بیمارهیپربیلی روبینمی و 12 درصد آنها از نظر تست کومبس غیرمستقیم مثبت بودند.

نتیجه گیری: درصد شیوع کمبود این آنزیم در دختران شهرستان لارستان کمی بیشتر از پسران این شهرستان است در حالی که با توجه به وابسته به X بودن، شیوع این بیماری باید در بین پسران بیشتر باشد.

بررسی اثر گاباپنتین در بهبود کیفیت زندگی و اختلال خواب در زنان یائسه

حمیدرضا جمیلیان

زمینه و هدف: اختلال خواب حدود 40 درصد زنان یائسه را درگیر نموده و برکیفیت زندگی ایشان موثر است. انواع داروها جهت درمان اختلال خواب مورد استفاده قرار گرفته است. مطالعاتی از اثربخشی گاباپنتین در کنترل علائم وازوموتور و اختلال خواب زنان یائسه وجود دارد. هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر گاباپنتین در بهبود کیفیت زندگی و خواب زنان یائسه می باشد.

مواد و روش ها: در این کارآزمایی بالینی دوسوکور، 90 زن یائسه مبتلا به اختلال خواب به صورت تصادفی به مدت 12 هفته در دوگروه مورد (گاباپنتین 300 میلی گرم دوبار در روز) و شاهد قرار گرفتند. پرسش نامه کیفیت زندگی SF36 و کیفیت خواب پیتزبرگ قبل و بعد از مداخله در بیماران بررسی و مقایسه شد.

یافته ها: میانگین سنی افراد مورد مطالعه در گروه مورد 14/3±7/52 و در گروه شاهد 68/3±4/53 سال بود. نمره کیفیت خواب و کیفیت زندگی بیماران و متغیرهای دموگرافیک ایشان قبل از مداخله بین دو گروه تفاوت آماری معنی داری نداشت(05/0<p)، ولی بعد از مداخله در گروه گاباپنتین به صورت معنی داری بهتر از گروه شاهد بود (0001/0=p).

نتیجه گیری: با توجه به نتایج مطالعه حاضر به نظر می رسد تجویز 300 میلی گرم گاباپنتین دوبار در روز برای 12 هفته سبب بهبود کیفیت زندگی وخواب زنان یائسه می شود.

مقایسه اثر دوکسپین و سیتیریزین بر رینیت آلرژیک

ندا صالح جعفری

زمینه و هدف: رینیت آلرژیک از جمله شایع ترین بیماری ها است که تقریبا در 20 درصد مردم بروز می کند. علائم اصلی بیماری شامل عطسه، آبریزش بینی، انسداد بینی و خارش بینی یا حلق می باشند. به نظر می رسد ضد افسردگی های سه حلقه ای که دارای خاصیت بلوک گیرنده های هیستامینی می باشند، می توانند به عنوان درمانی موثر در درمان این بیماری مطرح شوند.

مواد و روش ها: در این مطالعه کارآزمایی بالینی 84 بیمار مبتلا به رینیت آلرژیک فصلی وراد مطالعه شده و به طور تصادفی به دو گروه مساوی تقسیم شدند. در گروه اول بیماران 2 هفته سیترزین و در گروه دوم 2 هفته دوکسپین دریافت کردند. بعد از اتمام درمان بیماران از نظر میزان آبریزش بینی، خارش بینی، عطسه واحتقان بینی مورد ارزیابی قرار گرفتند.

یافته ها: در این مطالعه مشخص شد که امتیاز بالینی بیماران دو گروه بعد از دریافت 2 هفته درمان تفاوت معنی داری با یکدیگر ندارد(P=0.261). تنها علامتی متاثر از نوع درمان در بین دو گروه اختلاف معنی داری داشت میزان عطسه بعد از دو هفته بود(P=0.005).

نتیجه گیری: به نظر می رسد تفاوت زیادی بین استفاده از سیتیریزین و دوکسپین در درمان علائم ناشی از رینیت آلرژیک فصلی وجود ندارد. توصیه می شود در مطالعات آینده از داروهای ضد افسردگی با خاصیت قوی تر بلوک کنندگی گیرنده های هیستامینی و بر روی جمعیت با حجم نمونه بیشتر انجام شوند.

واژگان کلیدی: درمان، رینیت آلرژیک، دوکسپین، سیتیریزین

مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی‌گری دیالکتیکی با گروه درمانی شناختی رفتاری برکاهش افسردگی مادران کودکان معلول

نرگس زمانی

زمینه و هدف: افسردگی در رأس فهرست بیماری های روانی قرار دارد که حدود 25 درصد مراجعین به مراکز بهداشتی در جهان را به خود اختصاص می دهند و تاکنون شیوه های مختلفی برای درمان آن ارایه شده است. لذا، هدف پژوهش تعیین میزان اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیکی در مقایسه با گروه درمانی شناختی رفتاری در کاهش افسردگی مادران کودکان معلول بود.

مواد و روش ها: مطالعه حاضر، پژوهشی نیمه تجربی با گروه آزمایش و کنترل می باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر مادران بیماران مراجعه کننده به مراکز جسمی حرکتی، کار درمانی، فیزیوتراپی بود که علائم افسردگی را داشتند. با روش نمونه گیری در دسترس در هر گروه تعداد 8 بیمار انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری شامل مصاحبه بالینی ساخت دار برای اختلال های محور یک بر اساس DSM-IV و فرم بازبینی شده پرسش نامه افسردگی بک بود. گروه آزمایش رفتار درمانی دیالکتیک و رفتاردرمانی-شناختی طی 2ماه (8 جلسه 2 تا 5/2 ساعته) تحت آموزش قرار گرفتند، در حالی که در این مدت گروه کنترل هیچ مداخله ای را دریافت نکردند.

یافته ها: نتایج نشان داد که بین میانگین های نمرات افسردگی گروه آزمایشی رفتاردرمانی دیالکتیکی و گروه درمانی شناختی با گروه کنترل تفاوت معنی داری وجود دارد(001/0>p). هم چنین بین میانگین های نمرات افسردگی گروه آزمایشی رفتاردرمانی دیالکتیکی و گروه درمانی شناختی تفاوت معنی داری وجود دارد(001/0>p).

نتیجه گیری: در حوزه درمان و زمینه کار با افراد افسرده و افرادی که در حالت بحران به سر می برند، رفتاردرمانی دیالکتیکی و رفتاردرمانی شناختی با توجه به ماهیت آن، بسیار کارا و نوید بخش به نظر می رسد.

بررسی اثر پروتئین نوترکیب فعال کننده نوتروفیلی (HP-NAP) از هلیکوباکترپیلوری بر میزان تکثیر و بقای ماکروفاژهای صفاق موشی مدل بالبسی

اشرف محبتی مبارز

زمینه و هدف: پروتئین فعال کننده نوتروفیلی (HP-NAP) یک آنتی ژن حفاظتی و یک فاکتور بیماری زایی اصلی هلیکوباکتر پیلوری است. تحریک سیستم ایمنی جهت درمان این باکتری نقش کارآمد دارد. هدف مطالعه حاضر بررسی اثر پروتئین نوترکیب فعال کننده نوتروفیلی از هلیکوباکتر پیلوری بر میزان تکثیر و بقای ماکروفاژهای صفاقی موشی مدل بالب سی می باشد.

مواد و روش ها: طی یک مطالعه تجربی – آزمایشگاهی، پروتئین نوترکیب Hp-NapA از هلیکوباکتر پیلوری در محیط آزمایشگاه تولید شد. ماکروفاژهای صفاقی موش خارج و کشت داده شد. از غلظت های مختلف پروتئین نوترکیب Hp-NapA برای تحریک ماکروفاژها استفاده شد. از روش MTT به منظور ارزیابی بقاء و میزان تکثیر ماکروفاژها استفاده شد.

یافته ها: نتایج روشن است که تأثیر افزایش دهنده تحریک از طریق پروتئین نوترکیب Hp-NapA در دوز 30 میکروگرم/ میلی لیتر (01/0=p)، معنی دار بود. میزان بقاء در دوزهای 30 و 60 میکروگرم در میلی لیتر به طور معنی داری از گروه کنترل بیشتر شده بود و در سری همزمانی پروتئین نوترکیب به همراه لیپوپلی ساکارید میزان تکثیر نیز در دوزهای مشابه افزایش معنی داری از نظر آماری نشان می دهد.

نتیجه گیری: با توجه به یافته های ما، پروتئین نوترکیب Hp-NapA دارای اثر مثبت بر میزان تکثیر، بقا و عملکرد ماکروفاژهای صفاقی دارد. بنابراین، مفروض است که پروتئین نوترکیب Hp-NapA می تواند به عنوان ایمنومدولاتور جهت ایمنی درمانی مطرح شود.

شاخص دور سر در کودکان و نوجوانان دارای اُتیسم در مقایسه با کم توان ذهنی و ارتباط آن با فاکتورهای شناختی

رضا ماستری فراهانی

زمینه و هدف: یکی از ویژگی های مورفولوژیک که در افراد دارای اتیسم الگوی متفاوتی با هم سن و سالانشان دارد، اندازه دور سر و فاکتورهای مرتبط با آن (طول و عرض سر) است. هدف ما ارزیابی شاخص دور سر و تعیین ارتباط آن با فاکتورهای شناختی در جمعیت کودکان و نوجوانان دارای اختلالات طیف اُتیسم بوده است.

مواد و روش ها: در این مطالعه مقطعی، نمونه پژوهش شامل 129 دانش آموز 7 تا 18 سال مبتلا به اُتیسم و 103 دانش آموز کم توان ذهنی در گروه کنترل بود. اندازه دور سر توسط متر نواری، طول و عرض سر توسط کولیس اندازه گیری شد. هم چنین والدین به پرسش نامه ارزیابی فاکتورهای شناختی- اجتماعی پاسخ دادند.

یافته ها: نتایج این مطالعه نشان داد که دور سر، طول و هم چنین عرض سر افراد مبتلا به اُتیسم از افراد مبتلا به کم توانی ذهنی بزرگ تر است(001/0=p). افراد مبتلا به اُتیسم در نمره کل و خرده مقیاس های پرسش نامه فاکتورهای شناختی-اجتماعی، نمره کمتری نسبت به گروه کم توان ذهنی به دست آوردند(001/0>p). هم چنین یافته ها نشان دادند که با افزایش اندازه دور سر در افراد دارای اُتیسم، توانایی آنان در مهارت های شناختی-اجتماعی کاهش می یابد(05/0>p).

نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد که الگوی رشدی و ارتباط شاخص های آنتروپومتریک مربوط به اندازه دور سر با فاکتورهای شناختی در کودکان و نوجوانان مبتلا به اُتیسم با کودکان کم توان ذهنی تفاوت معنی داری دارد.

تاثیر یک دوره برنامه تمرینی راه رفتن بر روی سطح طرح دار بر تعادل بیماران مبتلا به بیماری مولتیپل اسکلروزیس

آتنا شمس

زمینه و هدف: مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری مزمن پیشرونده سیستم اعصاب مرکزی است و از علائم و نشانه های آن خستگی و عدم تعادل می باشد. هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر یک دوره برنامه تمرینی بر روی سطح طرح دار بر تعادل بیماران مبتلا به بیماری مولتیپل اسکلروزیس بود.

مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون – پس آزمون بود. آزمودنی ها با دامنه سنی 27 تا 42 و مقیاس ناتوانی جسمانی 1-4 و هدفمندانه و داوطبانه انتخاب و به صورت تصادفی به گروه های تجربی و کنترل تقسیم شدند. تمرینات به مدت 3 هفته و 5 جلسه در هفته انجام گرفت و مدت هر جلسه حداقل یک ساعت بود. برای اندازه گیری تعادل از مقیاس تعادل برگ استفاده شد. داده ها با استفاده از آزمون تی مستقل و وابسته در سطح p<0.05 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

یافته ها: نتایج نشان داد که بهبود قابل توجهی در تعادل مشاهده شده است(p<0.05). هم چنین نتایج حاکی از تفاوت معنی داری بین داده های پس آزمون آزمودنی ها در هر دو گروه تجربی و گروه کنترل بود(p<0.05).

نتیجه گیری: بر اساس یافته های این مطالعه، به کارگیری برنامه تمرینی راه رفتن بر روی سطح طرح دار می تواند عاملی تاثیرگذار در بهبود تعادل بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس باشد. با توجه به این نتایج، متخصصان مربوطه می توانند از این تمرینات به عنوان یک مکمل در کنار درمان های دارویی برای بیماران ام .اس استفاده کنند.

سنجش سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی در خصوص پیش‌گیری از بروز سوانح و حوادث در کودکان شهرستان خرم آباد در سال 1393

محسن شمسی

زمینه و هدف: سوانح و حوادث یکی از عوامل اصلی مرگ و ناتوانی در دنیا و از مهم ترین علل مراجعه کودکان به بیمارستان می باشد. لذا پژوهش حاضر با هدف سنجش سازه های مدل اعتقاد بهداشتی و عملکرد، در مادران مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر خرم آباد در خصوص رفتارهای پیش گیری کننده از سوانح و حوادث در کودکان صورت پذیرفته است.

مواد و روش ها: پژوهش حاضر مطالعه مقطعی- تحلیلی بر روی 261 نفر از مادران دارای کودک کمتر از 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر خرم آباد در سال 1393 می باشد. روش گردآوری اطلاعات پرسش نامه تنظیم شده بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی بوده است. اطلاعات جمع آوری شده توسط نرم افزار SPSS نسخه 20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: در این مطالعه میانگین و انحراف معیار سن مادران 37/5±98/28 سال، میانگین نمره عملکرد و خودکارآمدی مادران به ترتیب برابر 74/14±1/59 و 07/11±14/69 مشاهده شد. هم چنین میانگین نمرات سایر سازه های مدل اعتقاد بهداشتی شامل حساسیت، شدت، منافع و موانع درک شده نیز بیش از حد متوسط مشاهده شد. بین خودکارآمدی و موانع درک شده همبستگی منفی و معنی دار (r=-0.256 ، P<0.01) و بین موانع درک شده و عملکرد نیز همبستگی منفی و معنی داری (r=-0.391، P<0.01) وجود داشت.

نتیجه گیری: با توجه به میزان میزان عملکرد مادران و سایر سازه های نگرشی مدل اعتقاد بهداشتی، پیشنهاد می شود تا برنامه های آموزشی بر مبنای این مدل به صورت مستقیم و غیر مستقیم در قالب بسته های آموزشی چند رسانه ای به منظور ارتقاء رفتارهای پیش گیری کننده از سوانح و حوادث در کودکان صورت گیرد.

تاثیر اجرای فعالیت تناوبی شدید بر سطوح سرمی ژلاتیناز نوع یک و برخی شاخص‌های آسیب عضلانی در دختران جوان غیر فعال

مریم نظری

زمینه و هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر فعالیت تناوبی شدید بر سطوح سرمی کراتین کینار و لاکتات دهیدروژناز به عنوان شاخص های آسیب عضلانی و ژلاتیناز نوع یک به عنوان شاخص التهاب بافتی، در دختران جوان غیرفعال بود.

مواد و روش ها: در این مطالعه نیمه تجربی ۱۴ دانشجوی دختر غیرفعال انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه اجرای فعالیت تناوبی شدید (با میانگین و انحراف استاندارد ۲/۵۶±۲۱/۲۸ سال، قد ۳/۷±۱۶۳/۱ سانتی متر و وزن ۴/۹۵±۵۲/۸۶ کیلوگرم) و گروه کنترل (با میانگین و انحراف استاندارد ۷/۵۰±۲۰/۲۵ سال، قد ۴/۵±۱۶۲/۴ سانتی متر و وزن ۳/۶۷± ۵۲/۶۴ کیلوگرم) تقسیم شدند.آزمودنی های گروه تجربی در شش تکرار یک دقیقه ای با شدت ۹۰ الی ۹۵ درصد HR _max دویدند. نمونه های خونی قبل و به فاصله ۳۰ دقیقه پس از اجرای پروتکل تمرینی گرفته شد. اندازه گیری مقادیر مربوط به فاکتورهای ذکر شده با استفاده از کیت های مربوطه انجام گرفت. داده ها با آزمون تی مستقل در سطح معنی داری ۰/۰۵ تجزیه و تحلیل شد.

یافته ها: پس از جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده ها، نتایج نشان دادند افزایش معنی داری در مقادیر کراتین کیناز و لاکتات دهیدروژناز در اثر اجرای فعالیت تناوبی شدید وجود دارد ولی هیچ اختلاف قابل ملاحظه ای در سطوح ژلاتیناز نوع یک در اثر اجرای این فعالیت مشاهده نشد.

نتیجه گیری: بنابراین می توان گفت یک جلسه اجرای فعالیت تناوبی شدید می تواند باعث افزایش برخی از شاخص های آسیب عضلانی هم چون کراتین کیناز و لاکتات دهیدروژناز شود و در رابطه با پاسخ التهابی بدن، تغییر قابل ملاحظه ای در ژلاتیناز نوع یک موجب نمی شود.